KAJIAN PUTUSAN HAKIM DALAM MEMUTUS PERKARA PELAKU TINDAK PIDANA PENGELAPAN DALAM JABATAN (Studi Putusan Nomor : 1121/Pid.B/2024/PN.Tjk)
- Authors
-
-
Elba Frelia
Universitas LampungAuthor -
Maroni Maroni
Universitas LampungAuthor -
Eko Raharjo
Universitas LampungAuthor
-
- Keywords:
- Judicial Considerations, Embezzlement in Office, Substantive Justice., Pertimbangan Hakim, Penggelapan dalam Jabatan, Keadilan Substantif.
- Abstract
-
Embezzlement in office is regulated by Article 374 of the Criminal Code, which is a crime that violates trust in employment relationships. This study aims to analyze the basis of the judge's considerations in imposing criminal penalties on perpetrators of embezzlement by casual workers in Decision Number: 1121/Pid.B/2024/PN.Tjk, as well as to examine the fulfillment of the value of justice in the decision. This study uses a normative juridical approach, namely a review of regulations and legal principles, and an empirical juridical approach, namely interviews with judges, prosecutors, and academics. The results of the study show that the judge's legal basis for consideration was based on the proven elements of Article 374 of the Criminal Code. Philosophically, the sentence imposed was intended as a means of guidance and reform for the defendant. Sociologically, the judge considered factors that aggravated the losses suffered by the other party and mitigated the defendant's polite attitude and lack of previous convictions. The sentence of 1 (one) year and 10 (ten) months imprisonment is considered proportional and fulfills the value of substantive justice because it balances law enforcement (certainty), guidance (benefit), and humanity (justice).
Kejahatan penggelapan atau tindak pidana dalam jabatan diatur Pasal 374 KUHP yaitu merupakan kejahatan yang melanggar kepercayaan dalam hubungan kerja. Penelitian ini bertujuan menganalisis dasar pertimbangan hakim dalam menjatuhkan pidana terhadap pelaku penggelapan oleh buruh harian lepas pada Putusan Nomor: 1121/Pid.B/2024/PN.Tjk, serta menguji pemenuhan nilai keadilan dalam putusan tersebut. Penelitian ini menggunakan pendekatan yuridis normatif yaitu kajian peraturan dan asas hukumm dan yuridis empiris yaitu wawancara dengan Hakim, Jaksa, dan Akademisi. Hasil penelitian menunjukkan bahwa dasar pertimbangan hakim secara yuridis didasarkan pada terbuktinya seluruh unsur Pasal 374 KUHP. Secara filosofis, pidana yang dijatuhkan bertujuan sebagai sarana pembinaan dan perbaikan bagi terdakwa. Secara sosiologis, hakim mempertimbangkan faktor yang memberatkan kerugian pihak lain dan meringankan sikap sopan dan belum pernah dihukum. Putusan pidana penjara selama 1 (satu) tahun dan 10 (sepuluh) bulan dinilai telah proporsional dan memenuhi nilai keadilan substantif karena menyeimbangkan penegakan hukum (kepastian), pembinaan (kemanfaatan), dan kemanusiaan (keadilan).
- References
-
Chazawi, Adami , 2015. Pelajaran Hukum Pidana Bagian I, Rajawali Press, Jakarta.
Haimzaih , Andi, 2014,Huikuim Acairai Pidainai Indoneisiai , Jaikairtai Sinair Graifikai.
Hamzah, Andi, 2015, Bunga Rampai Hukum Pidana dan Acara Pidana, Ghalia Indonesia, Jakarta.
Hamzah, Andi, 2015, Hukum Acara Pidana Indonesia Edisi Revisi, Sinar Grafika Jakarta.
C. A. Loho, Andreas, 2019. Alasan Pemberat dan Peringan Pidana Terhadap Delik Penggelapan Dalam Kitab Undang-Undang Hukum Pidana, Jurnal Fakultas Hukum Universitas Sam Ratulangi Manado. Volume 8 No. 12.
Hananta, Dwi, Pertimbangan Keadaan-Keadaan Meringankan dan Memberatkan dalam Penjatuhan Pidana.http://www.jurnalhukumdanperadilan.org/index.php/jurnalhukumperadilan/ article/view/185
Erna Dewi (2025 Oktober 1), (Personal Communication).
Floraintai Adonairai, Firmain, Prinsip Keibeibaisain Haikim Dailaim Meimuituis Peirkairai Seibaigaii Amainait Konstituisi, Juirnail Konstituisi, Vol 12 No 2, 2015.
Imam Akbar (September 2025 22), (Personal Communication).
lam, A Y. S., Erlina, B., & Anggalana, A. (2020). Analisis Putusan terhadap Pelaku Tindak Pidana Penggelapan Dalam Jabatan (Studi Putusan Nomor 431/Pid.B/2020/PN.Tjk). Volume 5 No. 2 Tahun 2020.
Mulyadi, Lilik ,2017, Hukum Acara Pidana, Citra Aditya Bakti, Bandung.
Mahendra, M.I., & Rasji, R, 2024, Kajian Yuridis Pertimbangan Hakim Terkait Pemberian Sanksi Pidana Penjara Kepada Anak Pelaku Tindak Pidana Persetubuhan. Volume 3 No. 1 Tahun 2024.
Mahendri Massie. 2017. Tindak Pidana Penggelapan Dalam Menggunakan Jabatan Berdasarkan Pasal 415 KUHP Jurnal Fakultas Hukum Universitas Sam Ratulangi Manado. Volume 6 No. 7
Nurhafifah dan Rahmiati. 2015. Pertimbangan Hakim Dalam Penjatuhan Pidana Terkait Hal Yang Memberatkan Dan Meringankan Putusan. Jurnal Ilmu Hukum No. 66. Fakultas Hukum UNSYIAH, Aceh.
I. K., Siregig, Ansori & Anggraini, F. 2022, Pertimbangan Hakim dalam Menjatuhkan Pidana terhadap pelaku Tindak Pidana Penggelapan Karena Hubungan Kerja. Volume 5 No. 2.
Sukardi & Hadi Rahmat Purnama, 2022,“Restorative Justice Principles in Law Enforcement and Democracy in Indonesia,” Journal of Indonesian Legal Studies, Vol. 7, No. 1
Uni Latriani (September 2025 18), (Personal Communication).
Arifin Hoesein, Zainal, 2016. Kekuasaan Kehakiman di Indonesia. Setara Press, Malang.
- Downloads
- Published
- 2025-12-09
- Section
- Articles
How to Cite
Most read articles by the same author(s)
- Dwi Marito Margaretha Nahampun, Heni Siswanto, Eko Raharjo, Diah Gustiniati Maulani, Sri Riski, EFEKTIVITAS PELAYANAN CALL CENTER 110 KEPOLISIAN DALAM MERESPON CEPAT LAPORAN KEJAHATAN , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 1 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Nesya Janesca, Heni Siswanto, Emilia Susanti, Eko Raharjo, Sri Riski, OPTIMALISASI PERAN KEPALA DESA DALAM PENYELESAIAN TINDAK KEKERASAN DALAM RUMAH TANGGA WARGA MASYARAKAT , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 1 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Zahrah Athifah, Erna Dewi, Eko Raharjo, Tri Andrisman, Nikmah Rosidah, EFEKTIVITAS PENEGAKAN HUKUM DALAM KASUS PENGANIAYAAN BERMOTIF DENDAM PRIBADI YANG BERUJUNG KEMATIAN DI WILAYAH POLSEK TEGINENENG , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 3 (2026): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Attalah Justitio Khadavi, Eko Raharjo, Budi Rizki Husin, Rini Fathonah, Mamanda Syaputra Ginting, PERBEDAAN DASAR PERTIMBANGAN HAKIM DALAM PENJATUHAN PUTUSAN TERHADAP PELAKU KEKERASAN DALAM RUMAH TANGGA PENGIDAP GANGGUAN KEJIWAAN PADA PUTUSAN PN MOJOKERTO NOMOR 414/PID.SUS/2024/PN MJK DAN PUTUSAN PN GEDONG TATAAN NOMOR 105/PID.B/2023 , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 3 (2026): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Dafa Pitro Vicorohman, Eko Raharjo, Budi Rizki Husin, Muhammad Farid, Refi Meidiantama, EFEKTIVITAS PROGRAM REHABILITASI DI LAPAS NARKOTIKA KELAS IIA BANDAR LAMPUNG DALAM MENCEGAH RESIDIVISME PENYALAHGUNAAN NARKOTIKA , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 2 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Eliza Enditha P, Eko Raharjo, Emilia Susanti, Budi Riski Husin, Mamanda Saputra Ginting, PENDEKATAN NON-PENAL SEBAGAI UPAYA PENCEGAHAN TINDAK PIDANA NARKOTIKA MELALUI PROGRAM KAMPUNG BERSINAR (BERSIH NARKOBA) (STUDI POLRES KOTABUMI, LAMPUNG UTARA) , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 3 (2026): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Septi Widia Sari, Erna Dewi, Eko Raharjo, Maya Shafira, Mamanda Syahputra Ginting, FAKTOR PENGHAMBAT POLISI LALU LINTAS DALAM MENANGGULANGI PELANGGARAN SIM DI KOTA BANDAR LAMPUNG , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 3 (2026): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Elza Khoirunnisa, Firganefi Firganefi, Fristia Berdian Tamza, Eko Raharjo, Refi Meidiantama, STRATEGI POLRESTA BANDAR LAMPUNG DALAM MEMUTUS JARINGAN KRIMINAL KENDARAAN BERMOTOR , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 1 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Fara Felayani, Maroni Maroni, Diah Gustiniati Maulani, KAJIAN KRIMINOLOGIS TERHADAP KEJAHATAN PENGEROYOKAN (STUDI KASUS DI POLSEK JATI AGUNG LAMPUNG SELATAN) , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 3 (2026): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
Similar Articles
- Ari Ramdani, PERTANGGUNGJAWABAN TINDAK PIDANA KEKERASAN SEKSUAL TERHADAP ANAK DI LEMBAGA PENDIDIKAN , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 3 (2026): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Adnan Savria Purnama, MEKANISME PENGAWASAN DAN SANKSI HUKUM PENGALIHFUNGSIAN HUTAN MENJADI KAWASAN WISATA YANG TIDAK MEMPERTIMBANGKAN AMDAL , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 3 (2026): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Adi Darmawan, Dwi Imroatus Sholikah, INTERVENSI MILITER AS DI VENEZUELA PADA 2026: ANALISIS HUKUM INTERNASIONAL TERHADAP PELANGGARAN PASAL 2 PIAGAM PBB , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 3 (2026): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Jenita Nuryani, PENERAPAN HUKUMAN MATI DALAM TINDAK PIDANA NARKOTIKA: DILEMA ANTARA EFEKTIVITAS DAN HAK ASASI MANUSIA , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 2 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Ihfa Aulia, Siska, Mellandry Alief Soehadi, Nidya Safitri, Dede Ika Murofikoh, PENERAPAN PRINSIP BEST INTEREST OF THE CHILD DALAM PENGANGKATAN ANAK DAN AKIBAT HUKUMNYA BERDASARKAN PENETAPAN PUTUSAN NOMOR 70/PDT.P/2025/PA.CLG DI PENGADILAN AGAMA CILEGON , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 2 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Siti Nurul Maulida, Warsono, PENGELOLAAN PROGRAM ADIWIYATA DALAM MEMPERTAHANKAN KARAKTER PEDULI LINGKUNGAN PESERTA DIDIK DI SMA NEGERI 1 SUMBERREJO SEBAGAI SEKOLAH ADIWIYATA MANDIRI , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 2 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Elisabeth Immanuella Rajagukguk, Irwan Triadi, KRITIK TERHADAP PASAL 429 KUHP BARU KEADILAN DANTANTANGAN KRIMINALISASI PENGGELANDANGAN DI INDONESIA , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 1 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Annisa Nur Hanifah, Farma Ayuning Jati, Rosalina Setyowati, Islama A’la Syifa Salsabilla, Novalina Rizka Brillian R., Hanifa Khoirunnisa, Shuci Ridzkchieani, Perlindungan Merek Dagang Internasional: Studi Kasus Hugo Boss vs Merek Lokal Indonesia , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 2 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Hafidz Dian Atmaja, Arza Wahyu Rizkiana, Yehuda Risqy Imanuel Manalu, Diva Ayu Nurpuspit, Maymuunah, Baidhowi, POLEMIK PERNIKAHAN BEDA AGAMA DI INDONESIA DALAM PERSPEKTIF HUKUM ISLAM DAN HAK ASASI MANUSIA , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 1 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Panji Jalu Rajendra, Freddy Ando Simamora, Qiyamullail Al Rasyid, REKONSTRUKSI KEWENANGAN DISKRESI DALAM ADMINISTRASI PEMERINTAHAN PASCA PUTUSAN-PUTUSAN PTUN 2022–2024: ANALISIS NORMATIF ATAS BATASAN, AKUNTABILITAS, DAN POTENSI PENYALAHGUNAAN , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 2 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
You may also start an advanced similarity search for this article.