KAJIAN PUTUSAN HAKIM DALAM MEMUTUS PERKARA PELAKU TINDAK PIDANA PENGELAPAN DALAM JABATAN (Studi Putusan Nomor : 1121/Pid.B/2024/PN.Tjk)
- Authors
-
-
Elba Frelia
Universitas LampungAuthor -
Maroni Maroni
Universitas LampungAuthor -
Eko Raharjo
Universitas LampungAuthor
-
- Keywords:
- Judicial Considerations, Embezzlement in Office, Substantive Justice., Pertimbangan Hakim, Penggelapan dalam Jabatan, Keadilan Substantif.
- Abstract
-
Embezzlement in office is regulated by Article 374 of the Criminal Code, which is a crime that violates trust in employment relationships. This study aims to analyze the basis of the judge's considerations in imposing criminal penalties on perpetrators of embezzlement by casual workers in Decision Number: 1121/Pid.B/2024/PN.Tjk, as well as to examine the fulfillment of the value of justice in the decision. This study uses a normative juridical approach, namely a review of regulations and legal principles, and an empirical juridical approach, namely interviews with judges, prosecutors, and academics. The results of the study show that the judge's legal basis for consideration was based on the proven elements of Article 374 of the Criminal Code. Philosophically, the sentence imposed was intended as a means of guidance and reform for the defendant. Sociologically, the judge considered factors that aggravated the losses suffered by the other party and mitigated the defendant's polite attitude and lack of previous convictions. The sentence of 1 (one) year and 10 (ten) months imprisonment is considered proportional and fulfills the value of substantive justice because it balances law enforcement (certainty), guidance (benefit), and humanity (justice).
Kejahatan penggelapan atau tindak pidana dalam jabatan diatur Pasal 374 KUHP yaitu merupakan kejahatan yang melanggar kepercayaan dalam hubungan kerja. Penelitian ini bertujuan menganalisis dasar pertimbangan hakim dalam menjatuhkan pidana terhadap pelaku penggelapan oleh buruh harian lepas pada Putusan Nomor: 1121/Pid.B/2024/PN.Tjk, serta menguji pemenuhan nilai keadilan dalam putusan tersebut. Penelitian ini menggunakan pendekatan yuridis normatif yaitu kajian peraturan dan asas hukumm dan yuridis empiris yaitu wawancara dengan Hakim, Jaksa, dan Akademisi. Hasil penelitian menunjukkan bahwa dasar pertimbangan hakim secara yuridis didasarkan pada terbuktinya seluruh unsur Pasal 374 KUHP. Secara filosofis, pidana yang dijatuhkan bertujuan sebagai sarana pembinaan dan perbaikan bagi terdakwa. Secara sosiologis, hakim mempertimbangkan faktor yang memberatkan kerugian pihak lain dan meringankan sikap sopan dan belum pernah dihukum. Putusan pidana penjara selama 1 (satu) tahun dan 10 (sepuluh) bulan dinilai telah proporsional dan memenuhi nilai keadilan substantif karena menyeimbangkan penegakan hukum (kepastian), pembinaan (kemanfaatan), dan kemanusiaan (keadilan).
- References
-
Chazawi, Adami , 2015. Pelajaran Hukum Pidana Bagian I, Rajawali Press, Jakarta.
Haimzaih , Andi, 2014,Huikuim Acairai Pidainai Indoneisiai , Jaikairtai Sinair Graifikai.
Hamzah, Andi, 2015, Bunga Rampai Hukum Pidana dan Acara Pidana, Ghalia Indonesia, Jakarta.
Hamzah, Andi, 2015, Hukum Acara Pidana Indonesia Edisi Revisi, Sinar Grafika Jakarta.
C. A. Loho, Andreas, 2019. Alasan Pemberat dan Peringan Pidana Terhadap Delik Penggelapan Dalam Kitab Undang-Undang Hukum Pidana, Jurnal Fakultas Hukum Universitas Sam Ratulangi Manado. Volume 8 No. 12.
Hananta, Dwi, Pertimbangan Keadaan-Keadaan Meringankan dan Memberatkan dalam Penjatuhan Pidana.http://www.jurnalhukumdanperadilan.org/index.php/jurnalhukumperadilan/ article/view/185
Erna Dewi (2025 Oktober 1), (Personal Communication).
Floraintai Adonairai, Firmain, Prinsip Keibeibaisain Haikim Dailaim Meimuituis Peirkairai Seibaigaii Amainait Konstituisi, Juirnail Konstituisi, Vol 12 No 2, 2015.
Imam Akbar (September 2025 22), (Personal Communication).
lam, A Y. S., Erlina, B., & Anggalana, A. (2020). Analisis Putusan terhadap Pelaku Tindak Pidana Penggelapan Dalam Jabatan (Studi Putusan Nomor 431/Pid.B/2020/PN.Tjk). Volume 5 No. 2 Tahun 2020.
Mulyadi, Lilik ,2017, Hukum Acara Pidana, Citra Aditya Bakti, Bandung.
Mahendra, M.I., & Rasji, R, 2024, Kajian Yuridis Pertimbangan Hakim Terkait Pemberian Sanksi Pidana Penjara Kepada Anak Pelaku Tindak Pidana Persetubuhan. Volume 3 No. 1 Tahun 2024.
Mahendri Massie. 2017. Tindak Pidana Penggelapan Dalam Menggunakan Jabatan Berdasarkan Pasal 415 KUHP Jurnal Fakultas Hukum Universitas Sam Ratulangi Manado. Volume 6 No. 7
Nurhafifah dan Rahmiati. 2015. Pertimbangan Hakim Dalam Penjatuhan Pidana Terkait Hal Yang Memberatkan Dan Meringankan Putusan. Jurnal Ilmu Hukum No. 66. Fakultas Hukum UNSYIAH, Aceh.
I. K., Siregig, Ansori & Anggraini, F. 2022, Pertimbangan Hakim dalam Menjatuhkan Pidana terhadap pelaku Tindak Pidana Penggelapan Karena Hubungan Kerja. Volume 5 No. 2.
Sukardi & Hadi Rahmat Purnama, 2022,“Restorative Justice Principles in Law Enforcement and Democracy in Indonesia,” Journal of Indonesian Legal Studies, Vol. 7, No. 1
Uni Latriani (September 2025 18), (Personal Communication).
Arifin Hoesein, Zainal, 2016. Kekuasaan Kehakiman di Indonesia. Setara Press, Malang.
- Downloads
- Published
- 2025-12-09
- Section
- Articles
How to Cite
Most read articles by the same author(s)
- Dwi Marito Margaretha Nahampun, Heni Siswanto, Eko Raharjo, Diah Gustiniati Maulani, Sri Riski, EFEKTIVITAS PELAYANAN CALL CENTER 110 KEPOLISIAN DALAM MERESPON CEPAT LAPORAN KEJAHATAN , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 1 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Nesya Janesca, Heni Siswanto, Emilia Susanti, Eko Raharjo, Sri Riski, OPTIMALISASI PERAN KEPALA DESA DALAM PENYELESAIAN TINDAK KEKERASAN DALAM RUMAH TANGGA WARGA MASYARAKAT , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 1 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Zahrah Athifah, Erna Dewi, Eko Raharjo, Tri Andrisman, Nikmah Rosidah, EFEKTIVITAS PENEGAKAN HUKUM DALAM KASUS PENGANIAYAAN BERMOTIF DENDAM PRIBADI YANG BERUJUNG KEMATIAN DI WILAYAH POLSEK TEGINENENG , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 3 (2026): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Eliza Enditha P, Eko Raharjo, Emilia Susanti, Budi Riski Husin, Mamanda Saputra Ginting, PENDEKATAN NON-PENAL SEBAGAI UPAYA PENCEGAHAN TINDAK PIDANA NARKOTIKA MELALUI PROGRAM KAMPUNG BERSINAR (BERSIH NARKOBA) (STUDI POLRES KOTABUMI, LAMPUNG UTARA) , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 3 (2026): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Attalah Justitio Khadavi, Eko Raharjo, Budi Rizki Husin, Rini Fathonah, Mamanda Syaputra Ginting, PERBEDAAN DASAR PERTIMBANGAN HAKIM DALAM PENJATUHAN PUTUSAN TERHADAP PELAKU KEKERASAN DALAM RUMAH TANGGA PENGIDAP GANGGUAN KEJIWAAN PADA PUTUSAN PN MOJOKERTO NOMOR 414/PID.SUS/2024/PN MJK DAN PUTUSAN PN GEDONG TATAAN NOMOR 105/PID.B/2023 , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 3 (2026): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Dafa Pitro Vicorohman, Eko Raharjo, Budi Rizki Husin, Muhammad Farid, Refi Meidiantama, EFEKTIVITAS PROGRAM REHABILITASI DI LAPAS NARKOTIKA KELAS IIA BANDAR LAMPUNG DALAM MENCEGAH RESIDIVISME PENYALAHGUNAAN NARKOTIKA , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 2 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Fara Felayani, Maroni Maroni, Diah Gustiniati Maulani, KAJIAN KRIMINOLOGIS TERHADAP KEJAHATAN PENGEROYOKAN (STUDI KASUS DI POLSEK JATI AGUNG LAMPUNG SELATAN) , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 3 (2026): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Elza Khoirunnisa, Firganefi Firganefi, Fristia Berdian Tamza, Eko Raharjo, Refi Meidiantama, STRATEGI POLRESTA BANDAR LAMPUNG DALAM MEMUTUS JARINGAN KRIMINAL KENDARAAN BERMOTOR , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 1 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Septi Widia Sari, Erna Dewi, Eko Raharjo, Maya Shafira, Mamanda Syahputra Ginting, FAKTOR PENGHAMBAT POLISI LALU LINTAS DALAM MENANGGULANGI PELANGGARAN SIM DI KOTA BANDAR LAMPUNG , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 3 (2026): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
Similar Articles
- Nasywaa Yunita Kusuma Nuur’ainii, Sidi Ahyar Wiraguna, PERMASALAHAN HUKUM PENERAPAN LEMBAGA VERJARING DALAM GUGATAN PERDATA: ANALISIS PUTUSAN JUDEX FACTI DAN JUDEX JURIS , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 3 (2026): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Ira Fitria Ananda Putri, Appe Hutauruk, Muhenri Sihotang, PENEGAKAN HUKUM PIDANA MATI DI INDONESIA SERTA TANTANGAN TERHADAP PRINSIP HAK ASASI MANUSIA (HAM) , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 3 (2026): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Putiara Nalasatya, Irwan Triadi, PERAN FILSAFAT HUKUM SEBAGAI PILAR UTAMA HAKIM DALAM PENEGAKAN KEADILAN DI INDONESIA , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 2 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Fernando Agustinus Leo Paruntungan, Eben Haezer Efrata Sembiring, Desy Susanty, Yeni Lestari Pakpahan, Juan Rafael, Muhammad Relyan Saputra, Yeni Triana, PARADIGMA KEADILAN RESTORATIF DALAM PENYELESAIAN PERKARA PIDANA ANAK YANG TERDAMPAK HUKUM DARI PERSPEKTIF FILSAFAT HUKUM , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 3 (2026): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- A. Dhiya’ul Haq, M. Dzikry Adly, Salma Fadillah Azzahra, Nadia Maulina Sabita, Muhammad Abidin, INTEGRASI PRINSIP HUKUM ISLAM DALAM PENERAPAN RESTORATIVE JUSTICE TERHADAP KASUS PENCURIAN RINGAN DI SISTEM PERADILAN PIDANA INDONESIA , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 2 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Rosa Simanjuntak, Shifa Olivia Rahmadani, ANALISIS YURIDIS TERHADAP TINDAK PIDANA MENYEMBUNYIKAN MAYAT DALAM PASAL 181 KUHP DAN HUBUNGANNYA DENGAN PEMBUNUHAN , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 1 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Aliya Lathifa Restu, Berliana Styoko Hayya, Dimyati Assiddiq, Devina Sahara Amru, Fahrian, Florencia Carmel Virgo, Hilda Rahmawati, Muhammad Husnan Fariz Naza, Luthy Yustika, ANALISIS YURIDIS TERHADAP KETIDAKTEPATAN PENERAPAN PASAL 372 KUHP DALAM PUTUSAN NOMOR 285/PID.B/2025/PN.SMN , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 1 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Artanias Anugerah Nifati Baeha, Elsa, PERLINDUNGAN HUKUM DAN PEMENUHAN HAK KORBAN KEKERASAN DALAM RUMAH TANGGA BERDASARKAN UNDANG-UNDANG NOMOR 23 TAHUN 2004 , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 1 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Tania Fernanda, ALAT BUKTI DALAM HUKUM ACARA PIDANA INDONESIA , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 1 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
- Ruth Kyneta, Anita Afriana, Yani Pujiwati, TINJAUAN TERHADAP PUTUSAN PENGADILAN AGAMA BOGOR NOMOR 1147/PDT.G/2023/PA.BGR TERKAIT GUGATAN NAFKAH ANAK TANPA PENETAPAN HAK ASUH OLEH PENGADILAN DITINJAU DARI PERATURAN PERUNDANG UNDANGAN YANG BERLAKU , Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan: Vol. 16 No. 1 (2025): Causa: Jurnal Hukum dan Kewarganegaraan, ISSN: 3031-0369
You may also start an advanced similarity search for this article.